Latest News

Saturday, September 29, 2018

ရခိုင္ေဒသမွ ခ်င္းတိုင္းရင္းသားတို့အေၾကာင္း

ရခိုင္ေဒသမွ ခ်င္းတိုင္းရင္းသားတို့အေၾကာင္း


သမိုင္းပညာရွင္မ်ား၏   ေရးသားေဖာ္ျပ ခ်က္အရ ခ်င္းတို႔သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ခဲ့ၾကေသာ လူမ်ဳိးအုပ္စုသုံးစုအနက္ တိဗက္ျမန္မာအုပ္စုဝင္ျဖစ္သည္။  တိဗက္ ျမန္မာအုပ္စုသည္     (၁)ခ်င္း၊   ကခ်င္အုပ္စု (၂)ျမန္မာႏွင့္  ေရွးျမန္မာအႏြယ္အုပ္စု (၃)လိုလိုမုဆိုးအုပ္စုဟူ၍     သုံမ်ဳိးကြဲကာ လမ္းေၾကာင္းသုံးသြယ္မွ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ေနထိုင္လာၾကသည္။ ခ်င္းတို႔သည္ အေနာက္ေျမာက္ဘက္မွ     ဝင္လာၾကၿပီး ေနာက္ထပ္     ဝင္ေရာက္လာသူမ်ားအား ေနရာေပးရင္း အေနာက္႐ိုးမႏွင့္ ရခိုင္႐ိုးမ တစ္ေလွ်ာက္ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္လာၾကသည္။

ခ်င္းဆိုေသာေဝါဟာရသည္ '႐ႈိ'  ဆိုေသာ စကားရပ္မွ  ဆင္းသက္လာျခင္းျဖစ္သည္။     ခ်င္းဟူေသာေဝါဟာရကို   အေျခခံအားျဖင့္ (၁)႐ႈိ၊   (၂)ယို၊  (၃)ဇိုဟူ၍  ေတြ႕ရေပသည္။ ေရွးဦးစြာ'႐ႈိ'လူမ်ဳိးတို႔သည္ ခ်င္းတြင္းျမစ္ကို ျမစ္ဖ်ားခံလ်က္ ေတာႀကီးေတာင္ႀကီးမ်ားကိုတစ္စတစ္စျဖတ္ေက်ာ္ကာ  ေရၾကည္ရာ ျမက္ႏုရာသို႔      ေျပာင္းေရႊ႕လာၾကရင္း ေတာင္ဘက္အရပ္သို႔ စုန္ဆင္းလာခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ရခိုင္႐ိုးမအေရွ႕အေနာက္ ဆင္ေျခေလွ်ာသို႔ တိုင္ ေျပာင္းေရႊ႕ခဲ့ၾကသည္။ ယို၊ ဇိုလူမ်ဳိးမ်ား မွာမူ ဒုတိယအသုတ္အေနျဖင့္ ခ်င္းတြင္းျမစ္ကို ျမစ္ဖ်ားခံ၍      စုန္ဆင္းခဲ့သူမ်ားျဖစ္ကာ အေနာက္ဘက္    ေတာင္ကုန္းေတာင္တန္း (ယခုခ်င္းေတာင္တန္း)မ်ားသို႔    တစ္ဖန္ ဆန္တက္ကာ  မိမိကိုယ္ပိုင္ေနရာ  အတိုင္း အတာႏွင့္  ေနထိုင္ခဲ့မႈမွသည္  ခ်င္းလူမ်ဳိး၊ ခ်င္းျပည္နယ္ဟူ၍ ယေန႔တိုင္ရပ္တည္လာခဲ့ ျခင္းျဖစ္သည္။

သမိုင္းဦးကာလတစ္ေခတ္က ခ်င္းတို႔ သည္ ယခုခ်င္းတြင္းျမစ္ေခၚျမစ္ႀကီးတစ္ဝန္းတြင္ ေနထိုင္ခဲ့ၾကသျဖင့္ ခ်င္းမ်ား၏တြင္းမွ ခ်င္းတြင္းဟု    ေခၚဆိုခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ခ်င္းတြင္းဟူေသာေဝါဟာရသည္ ခ်င္းဟူေသာ ေဝါဟာရကိုအစြဲျပဳ၍ေခၚေဝၚျခင္းျဖစ္သည္ဟု သမိုင္းသုေသသီတို႔က ဆိုသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ခ်င္းတြင္းအစ ခ်င္းကဟု ဆိုစမွတ္ျပဳခဲ့ၾကေပ သည္။ ခ်င္းတို႔တြင္ မ်ဳိးႏြယ္စုၾကြယ္ဝလွ၏။ ယခုအခါ  ခ်င္းမ်ဳိးႏြယ္စု ၅၃မ်ဳိးရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။  ခ်င္းတိုင္းရင္းသားတို႔သည္ ေတာင္ေပၚတြင္ ေနထိုင္သည္ျဖစ္ေစ ေျမျပန္႔ တြင္ေနထိုင္သည္ျဖစ္ေစ    ခ်င္းသည္ တစ္ခု တည္းေသာခ်င္းဟူ၍ပင္   တစ္စိတ္တည္း၊ တစ္သံတည္း လက္ခံယုံၾကည္ၾကသည္။

ခ်င္းတိုင္းရင္းသားတို႔၏    စည္းလုံး ညီၫြတ္မႈကို     တည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့သည့္ အႏွစ္သာရတစ္ခုမွာ ေရွးပေဝသဏီက'႐ႈိ' ဘိုးေဘးဘီဘင္တို႔ ယုံၾကည္လက္ခံက်င့္သုံးခဲ့ ေသာ မိသားစုစိတ္ဓာတ္၊ မ်ဳိးခ်စ္စိတ္ဓာတ္ ပင္ျဖစ္သည္။ ယခုအခါ ဆလိုင္း၊ မိုင္၊ စိတ္ဓာတ္ဟူ၍ ခံယူက်င့္သုံးလ်က္ရွိၾကသည္။

ေက်ာက္စာမွတ္တမ္းမ်ားတြင္
ေတြ႕ရေသာ  ခ်င္း 

ပုဂံေခတ္   ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၅၉၅တြင္ အေစာဆုံးေရးထိုးခဲ့သည့္ ေလးမ်က္ႏွာ ေက်ာက္စာ စာေၾကာင္းေရ(၆)တြင္ လည္း ေကာင္း၊ မင္းနႏၵသူေက်ာက္စာ ၃၂၊ ၃၃တြင္ လည္းေကာင္း  ခ်င္း ေဝါဟာရကို ထူးျခားစြာ ေတြ႕ရသည္။ ေအဒီ ၁၄၄၂ တြင္ ေရးထိုးခဲ့ ေသာ ၈ဝ၆ ခုစြဲ၊ စစ္ကိုင္းထူပါ႐ုံေက်ာက္စာ၂၁၊ ၂၂တြင္     ဘုရင္နရပတိ၏ဘိသိက္ပြဲ အခမ္းအနားတြင္ သက္၊ ၿမိဳ(ျမဳမ္)၊ ခ်င္းလူမ်ဳိး တို႔ကို   အစိုးရေသာ  ရခိုင္မင္းသည္လည္း ပါဝင္သည္။

၈ဝ၈ ခုစြဲ  စစ္ကိုင္းၿမိဳ႕ သစ္ဆိမ့္ကေတာ္ ေက်ာင္း ေက်ာက္စာ၂၁၊ ၂၂ တြင္ ခ်င္းလင္း အၿပိဳင္၊ ရခိုင္သံတြဲ၊ သက္ခပဲဟူ၍  လည္း ေကာင္း၊ အမရပူရ မဟာမုနိေက်ာက္စာတြင္ သက္၊  ျမဳမ္၊  ကမ္းရံ၊  ခ်င္းလင္းသိန္းေပါ စသည္ျဖင့္ ေတြ႕ရွိရသည္။

ရခိုင္ေဒသမွ  ခ်င္း

ရခိုင္ေဒသမွခ်င္းတို႔သည္ ေတာင္ေပၚေန မ်ဳိးႏြယ္စုျဖစ္ေသာ္လည္း      ရခိုင္မင္း ေနျပည္ေတာ္ႏွင့္  ကူးလူးဆက္ဆံမႈရွိခဲ့ၾက၏။ ေရွးရခိုင္မင္းပေဒသရာဇ္အဆက္ဆက္တြင္ ရခိုင္မင္းပေဒသရာဇ္တို႔   အသုံးျပဳခဲ့သည့္ ေလွေဖာင္ေတာ္တို႔ကို   ခ်င္းလူမ်ဳိး ကိုဆယ္ ဆိုသူက     ဦးစီးစတင္တည္ေဆာက္ခဲ့ဖူးမႈ ေၾကာင့္ ကိုဆယ္၊ ကိုးလံ၊ ကိုးပင္းဂံ၊ က်င္သန္ တစ္ၿပီး၊ စည္တစ္တီးဟူ၍ စာခ်ဳိးျဖင့္ ရခိုင္ သမိုင္းတြင္ မွတ္သားတည္ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရ သည္။

ရခိုင္ေဒသမွခ်င္းတို႔သည္ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္း၊ အလယ္ပိုင္း၊ ေတာင္ပိုင္း စသည့္ ေနထိုင္ရာအရပ္ေဒသကိုအေျခခံ၍ စုန္းတူ၊ အ႐ႈိ၊ စိုင္းေဘာင္၊ ခေမာ၊ ေလာက္တူ၊ လဲတူ၊ လပ္ေစာဟူ၍ မိမိတို႔အုပ္စုအမည္စြဲျဖင့္လည္း ေခၚေဝၚခဲ့ၾကသည္။ ထိုမွတစ္ဖန္ ရခိုင္႐ိုးမ အေနာက္ဘက္ရွိ  ခ်င္းမ်ားကို  သံတြဲခ်င္း၊ ဂြခ်င္း၊ ေတာင္ကုတ္ခ်င္း၊ အမ္းခ်င္း၊ ေျမပုံခ်င္း၊ မင္းျပားခ်င္း၊ ေက်ာက္ျဖဴခ်င္း၊ ေျမာက္ဦး ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ေလးၿမိဳ႕ခ်င္းဟု ေခၚဆိုလာၾက ျပန္သည္။

ထို႔အတူ ရခိုင္႐ိုးမအေရွ႕ဘက္ရွိခ်င္းမ်ား ကိုလည္း ႀကံခင္းခ်င္း၊ ပန္းေတာင္းခ်င္း၊ ျပည္ ခ်င္း၊ ေအာင္လံခ်င္း၊ ပ်ဥ္းမနားခ်င္း၊ လယ္ေဝး ခ်င္း၊ ေတာင္တြင္းႀကီးခ်င္း၊ ေတာင္ငူခ်င္း၊ သရက္ခ်င္း၊  မင္းတုန္းခ်င္း၊   ငဖဲခ်င္း(ကုန္းတူ)၊ ေစတုတၱရာခ်င္းဟူ၍ ေနထိုင္ရာၿမိဳ႕နယ္စြဲျဖင့္ ေခၚဆိုခဲ့ၾကေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

ထိုသို႔ေခၚဆိုေနခ်ိန္မွာပင္  ခ်င္း(႐ႈိ)တို႔ သည္ တစ္ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္တစ္ၿမိဳ႕နယ္ ေပါင္းသင္း ဆက္ဆံမႈ၊ ခ်စ္ခင္ရင္းႏွီးမႈ၊ ဘိုးဘြားစဥ္ဆက္ အမည္နာမကို ျပန္လည္စပ္ဟပ္မိၾကမႈေၾကာင့္ မိမိတို႔၏ေဆြမ်ဳိးစုစြဲ၊  ေဒသစြဲ၊  ၿမိဳ႕နယ္စြဲ အမည္တို႔ျဖင့္ ေခၚေဝၚေနမႈမွသည္ ေရွးဘိုး ဘြားဘီဘင္လက္ထက္ကတည္းက   သုံးႏႈန္းခဲ့ သည့္(႐ႈိ)ဟူေသာ ေဝါဟာရကိုအေျခတည္ကာ   အရင္းခံမိသားစုစိတ္ဓာတ္ႏွင့္     မ်ဳိးခ်စ္ စိတ္ဓာတ္တို႔ေပါင္းစည္း၍   ခ်င္းဟူ၍သာ တစ္စိတ္တည္း၊  တစ္သံတည္းျဖင့္ ေခၚေဝၚ က်င့္သုံးၾကရန္ စည္းလုံးတည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့ေပ သည္။     ထိုသို႔စည္းလုံးတည္ေဆာက္မႈ၏ ေအာင္ျမင္မႈရလဒ္မွသည္   ဆလိုင္း၊   မိုင္၊ စိတ္ဓာတ္ကို ေမြးထုတ္ေပးႏိုင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ေပ သည္။

အ႐ႈိခ်င္းကို အခ်ဳိ႕ကေျမျပန္႔ခ်င္းဟုလည္း ေခၚၾကသည္။ ဆလိုင္းဆိုသည္မွာ မ်ဳိးႏြယ္စု တစ္ခုမဟုတ္၊ ေမာင္ဘစိန္ကို ဆလိုင္းဘစိန္ဟု ေခၚရာမွ ဆလိုင္းခ်င္းဟုေခၚဆိုမႈျဖစ္ခဲ့ျခင္းပင္။ အ႐ႈိတို႔သည္ ေယာက်္ားေလးကို ဆလိုင္း၊ မိန္းကေလးကို မိုင္ဟု ေခၚေလ့ရွိၿပီး မိုင္ခင္ ေမႏွင္းမွာ    မခင္ေမႏွင္းပင္ျဖစ္ေပသည္။ခ်င္းတို႔သည္ နယ္ခ်ဲ႕တို႔ကို ေတာ္လွန္တိုက္ခိုက္ ရင္း အခ်ဳိ႕မွာ အေနာက္ဘက္ေတာင္ကုန္း ေဒသမွ ပဲခူး႐ိုးမေတာင္ေျခႏွင့္ ေတာင္ေပၚ ေဒသမ်ားသို႔  ေရာက္ရွိသြားခဲ့ရာ  ထိုေဒသမ်ား တြင္ပင္  ရပ္ရြာတည္ေထာင္လာခဲ့မႈတို႔ရွိလာ ခဲ့၏။ ထိုမွသည္ ေျမျပန္႔ခ်င္းဟူေသာ မ်ဳိးႏြယ္စု အသြင္သဏၭာန္ျဖစ္ခဲ့ရျပန္သည္။ ယင္းတို႔ သည္  အ႐ႈိခ်င္းတို႔ပင္ျဖစ္သည္။  ထို႔အတူ နယ္ခ်ဲ႕ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ငတာ သည္လည္း  နယ္ခ်ဲ႕တို႔ကို  ရခိုင္႐ိုးမအေနာက္ ဘက္သို႔တိုင္ သြားေရာက္တိုက္ခိုက္ခဲ့မႈမွသည္ ထိုအရပ္ေဒသတြင္  ငတာရြာဟူ၍ ျဖစ္လာခဲ့ ၏။ ထိုေက်းရြာမွာ မင္းျပားၿမိဳ႕နယ္တြင္ရွိၿပီး ယေန႔တိုင္  ခ်င္းတိုင္းရင္းသားမ်ားေနထိုင္ လ်က္ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း
ခ်င္းတို႔ေနထိုင္ရာေဒသမ်ား

ရခိုင္ျပည္နယ္ ေတာင္ကုတ္ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ေက်းရြာေပါင္း ၃၁ ရြာ၊    သံတြဲၿမိဳ႕နယ္တြင္ ၿမိဳ႕ေပၚႏွင့္ေက်းရြာေပါင္း ၁၈ ရြာ၊ ဂြၿမိဳ႕နယ္ တြင္ ၿမိဳ႕ေပၚႏွင့္ေက်းရြာေပါင္း ၁ဝ ရြာ၊ အမ္း ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ၿမိဳ႕ေပၚႏွင့္ေက်းရြာေပါင္း ၇၉ ရြာ၊ မင္းျပားၿမိဳ႕နယ္တြင္ ၿမိဳ႕ေပၚႏွင့္ေက်းရြာ ေပါင္း ၇၇ ရြာ၊ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္တြင္ ၿမိဳ႕ေပၚ ႏွင့္ေက်းရြာေပါင္း ၁၃ ရြာ၊  ရေသ့ေတာင္ ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ေက်းရြာႏွစ္ရြာတို႔တြင္ ျဖန္႔ခြဲ ေနထိုင္လ်က္ရွိၾကၿပီး အိမ္ေျခေပါင္း ၇ဝဝဝ ေက်ာ္ လူဦးေရ  သုံးသိန္းေက်ာ္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။  ခ်င္းတိုင္းရင္းသားတို႔  အမ်ားစု ေနထိုင္ေသာ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွာ ေတာင္ကုတ္၊ သံတြဲ၊ အမ္း၊ ေျမပုံ၊ မင္းျပားၿမိဳ႕နယ္တို႔ပင္ျဖစ္ သည္။   ယခုအခါ   ရခိုင္ျပည္နယ္    ခ်င္း တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးေရးရာဝန္ႀကီးဌာနတြင္ တိုင္းရင္းသားေရးရာဝန္ႀကီး    တစ္ေနရာ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ရရွိၿပီး ယင္းဝန္ႀကီးက ရခိုင္ျပည္နယ္ တြင္းရွိ  ခ်င္းလူမ်ဳိးတို႔၏ စာေပ၊ ဘာသာစကား၊ ယဥ္ေက်းမႈတို႔ကို ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လာေစရန္ ေဆာင္ရြက္ေပးလ်က္ရွိသည္။

စာေပ၊ဘာသာစကား

ရခိုင္ေဒသခ်င္းတို႔တြင္ စာေပရွိဖူးေၾကာင္း အဆိုရွိ၏။ စာကိုႏြားသားေရေပၚ၌ ေရးမွတ္ ထားကာ ေက်ာက္ဖ်ာတစ္ခုေပၚတြင္ ေနလွန္း ခဲ့ရာ သားေရကိုေခြးစားသျဖင့္ စာေပမ်ား ေပ်ာက္ခဲ့ရသည္ဟု အဆိုရွိေလသည္။ ဤအဆို သည္ ေခတ္အျမင္အရ ဒ႑ာရီဆန္သည္ဟု ယူဆဖြယ္ရာရွိႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္မ်ဳိးခ်စ္ စိတ္ဓာတ္  အေျခခံရင္းျမစ္ကို ရရွိေစႏိုင္သည့္ အျပင္ အမည္မွည့္ေခၚပုံစနစ္၏ ေကာက္ခ်က္ တစ္ရပ္ကို ေရးဆြဲႏိုင္သည္။   သို႔တေစ(င၊ပ)ဟူေသာ စာလုံးႏွစ္လုံးက်န္ေနေသးရာ  ထို အကၡရာေပၚမူတည္ၿပီး က်န္ေနရစ္သည့္ အကၡရာႏွစ္လုံး မေပ်ာက္ပ်က္ရေလေအာင္ ေယာက်္ား၊ မိန္းမ၊ တစ္လုံးစီခြဲေဝ၍ ေယာက်္ား က(င)၊ မိန္းမက (ပ)စာလုံးကို အမည္မွည့္ေခၚရာ ေရွ႕တြင္ထားကာ  သုံးႏႈန္းထိန္းသိမ္းလာခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ေရွးလူႀကီးမ်ားေျပာၾကားခ်က္အရ သိရသည္။ ဥပမာ-ငတာ၊ ငျပား၊ ပတြန္၊ ပႏုံ စသည္ျဖင့္ မွည့္ေခၚၾကေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ ရွိရသည္။

စာေရးသူ၏ အဘိုး၊အဘြား၊ အေဖတို႔၏  အမည္မွည့္ေခၚပုံအထိပင္  လက္ဆင့္ကမ္း   က်င့္သုံးခဲ့ၾကေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။  ဤသို႔ ထိန္းသိမ္းႏိုင္စြမ္းရွိခဲ့မႈသည္  ယေန႔ေခတ္ ဆလိုင္း၊ မိုင္ဟု သုံးစြဲေနမႈႏွင့္ထပ္တူထပ္မွ် ပင္ျဖစ္ေပသည္။ ယင္းသို႔ သုံးႏႈန္းခဲ့မႈသည္ (႐ႈိ)ဘိုးဘြားဘီဘင္တို႔ ယုံၾကည္လက္ခံက်င့္သုံး ခဲ့ေသာ မိသားစုစိတ္ဓာတ္၊ မ်ဳိးခ်စ္စိတ္ဓာတ္တို႔ ၏ အေျခခံအရင္းအျမစ္ပင္ျဖစ္ေပသည္။ ယေန႔ေခတ္တြင္ ခ်င္းတို႔က ဆလိုင္း၊ မိုင္၊ စိတ္ဓာတ္ဟု မွတ္ယူကာ လက္ခံက်င့္သုံးေန ျခင္းဟု ဆိုရေပမည္။ အ႐ႈိခ်င္းတို႔ ျမန္မာ အကၡရာျဖင့္   တီထြင္အသုံးျပဳေနသည့္ စာေပသည္ပင္ ရခိုင္ေဒသခ်င္းတို႔၌ က်န္ရစ္ခဲ့ သည့္ (င၊ပ)ကိုအေျခခံကာ ဆလိုင္း၊ မိုင္၊ စိတ္ဓာတ္ျဖင့္ ျပန္လည္အစားထိုး ျဖည့္ဆည္း ေပးႏိုင္ခဲ့ၿပီဟုလည္း မွတ္ယူႏိုင္ေပသည္။

အ႐ႈိခ်င္းစာေပတြင္ အကၡရာ ၂၆ လုံးရွိ သည္။ အ႐ႈိခ်င္းစာေပတြင္ ကႀကီး၊ ခေခြး၊ ဂငယ္ ဟူ၍ အသံမထြက္ပါ။ က၊ ခ၊ ဂ ဟုသာအသံထြက္သည္။  င၊ ပေစာက္ကိုလည္း ရခိုင္ေဒသခ်င္းတို႔၌ က်န္ေနရစ္ေသာ စာလုံး အသံအတိုင္း င၊ ပ ဟုသာ အသံထြက္သည္။အ႐ႈိခ်င္းစာတြင္  (သ)အကၡရာမပါရွိေပ။ ဘကုန္းအသံကို ဗ အသံမယူဘဲ ဗႏွင့္ဟ ၾကားသံကိုယူသည္။    ဥပမာ- ထမင္းကို အ႐ႈိခ်င္းတို႔က   ဘူဟုအသံထြက္ျခင္းမ်ဳိး ျဖစ္သည္။  ရခိုင္ေဒသခ်င္းတို႔သည္လည္း ထမင္းစားၿပီးၿပီလားဟု   ဆိုေသာစကားကို ဘူနေအ့ပိုနီဟူ၍    ေျပာဆိုၾကေပသည္။ထို႔ေၾကာင့္ ရခိုင္ေဒသခ်င္းဘာသာစကားမွာအ႐ႈိခ်င္းဘာသာစကားႏွင့္ ဘာသာေဗဒအရ တူညီမႈရွိသကဲ့သို႔ ေျပာပုံဆိုပုံမွာလည္း မ်ားစြာ ကြာျခားမႈမရွိေခ်။ ယခုအခ်ိန္တြင္ အ႐ႈိခ်င္း စာေပကဲ့သို႔ စုန္းတူခ်င္း၊ စိုင္းေဘာင္ခ်င္း၊ ခေမာခ်င္း၊ ေလးတူခ်င္း စာေပတို႔ကို ခ်င္း တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးေရးရာဝန္ႀကီးဌာန၏ ကူညီပံ့ပိုးမႈျဖင့္ စာေပတီထြင္ကာ သင္ၾကား ေပးေနၾကၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ပါးရဲထိုးဓေလ့

ေရွးအခါက    ခ်င္းပ်ိဳေမအခ်ဳိ႕သည္ အလြန္လွပေခ်ာေမြ႕ခဲ့သည္ဆို၏။ မင္းဧကရာဇ္ တို႔ပင္လွ်င္ ယင္းတို႔၏  လွပေခ်ာေမာမႈကို စုံမက္မိ၍ ေကာက္ယူသိမ္းပိုက္ခဲ့မႈမ်ားရွိခဲ့ဖူး သည္ဟု ဆိုသည္။ သို႔ႏွင့္လူႀကီးမိဘတို႔က မိမိတို႔၏ သမီးပ်ဳိမ်ားလွပေခ်ာေမာမႈကို စုံမက္ ျခင္းမရွိရေလေအာင္ မ်က္ႏွာေပၚတြင္ပါးမည္း (ပါးရဲ)ထိုးသည့္အေလ့အထျဖင့္ ကာကြယ္ျခင္း ျပဳျခင္းမွသည္ ဤဓေလ့ျဖစ္ေပၚခဲ့ရသည္ဟု အဆိုရွိေလသည္။

ဆရာေတာ္သဒၶမၼေဇာတိကဓဇ ဘဒၵႏၲဝရ လကၤာရက ဘုန္းႀကီးတို႔အမ္းေဒသမွာ ပါးမည္း (ပါးရဲ)ထိုးထားသူဆိုလို႔ ေလးဦးသာက်န္ေတာ့ ေၾကာင္း၊ ေနာင္ျမင္ေတြ႕ရဖို႔ ခဲယဥ္းေၾကာင္း၊ ဒကာတို႔မျမင္ဖူးေသးရင္ ၾကည့္ထားၾကလို႔ အမိန္႔ရွိခဲ့ဖူးေလသည္။ ထိုတိုင္းရင္းသူႀကီးတို႔ အသက္ေတာ္ေတာ္ရေနၾကေပၿပီ။  သူတို႔ကို ေတြ႕ျမင္ရသည္မွာ    အ႐ိုးဆုံးႏွင့္အဆန္းဆုံး ျမင္ကြင္းတစ္ခုလိုျဖစ္ေန၏။    ယခုအခါ ေခတ္စနစ္၏ေတာင္းဆိုမႈေၾကာင့္ ဤဓေလ့ လုံးဝခ်ဳပ္ၿငိမ္းသြားခဲ့ေပၿပီ။

ဆရာသိန္းေဖျမင့္၏ ဝိေသသတိုင္း၊ သမိုင္းအစ စာအုပ္တြင္ သူ၏အၫႊန္းမွာ မ်က္ႏွာ တစ္ျပင္လုံးအမည္းေျပာက္မ်ားထိုးထားေသာ ပါးမည္းမ်ားကို  မေတြ႕ရ။  (၁)အခ်ဳိ႕ ပါးမည္းမ်ားမွာမူ ပါးျပင္၊ နဖူးျပင္၊ ေမးေပၚမွာ လျခမ္းပုံသဏၭာန္ေလးမ်ား  တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု အေရးေၾကာင္းကေလးမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ကာ ထိုးထားျခင္းျဖစ္သည္။  (၂)မကန္းတို႔ကမူ ႐ုပ္လုံးပ်က္သြားေအာင္ထိုးေလ့ရွိ၏။   (၃) ေနာက္တစ္မ်ဳိးမွာ မ်က္ႏွာတြင္ ေကာက္ေၾကာင္း ကေလးမ်ားထိုးျခယ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ နဖူး မွာ  ေကာက္ေၾကာင္း၊  ပါးျပင္မွာေကာက္ ေၾကာင္း၊ ထို႔အျပင္ပါးစပ္ေဘးတစ္ဝိုက္မွာ လည္း   ေကာက္ေၾကာင္းမ်ားထိုးထားရာ မုတ္ဆိတ္က်င္စြယ္ႏွင့္  တူေသးေတာ့သည္။(၄) စတုတၴေကာက္ေၾကာင္းမွာ  ႏွာေရာင္ ကေလးေဖာ္၍ ထိုးထားျခင္းျဖစ္သည္။ အံ့ၾသ စရာေကာင္းသည္မွာ    ပါးမည္းလျခမ္းႏွင့္ ေကာက္ေၾကာင္းတို႔ေအာက္မွ အေရာင္ထိုး ထြက္ ဝင္းလက္လာေသာ ခ်င္းပ်ိဳေမအခ်ိဳ႕၏အလွအပေပတည္း။ မင္းတပ္၊ ကန္ပက္လက္ ႏွင့္ ေယာေခ်ာင္းေဒသတို႔မွ ခ်င္းပ်ိဳေမတို႔ သည္ ထူးထူးျခားျခားလွပၾကသည္။ ပါးမည္း (လျခမ္းႏွင့္ေကာက္ေၾကာင္း) ထိုးထားေသာ္ လည္း သူတို႔၏အသားအေရကို မဖုံးလႊမ္းႏိုင္ ေခ်ဟု ေရးသားထားသည္။

ေရွးအခါက  ရခိုင္ေဒသခ်င္းတို႔  (င၊ပ) စာလုံးကို အမည္ေရွ႕ထားသုံးစြဲမႈႏွင့္  ယေန႔ ေခတ္ ဆလိုင္း၊ မိုင္ဟူ၍  သုံးစြဲလာမႈတို႔သည္ သာမန္အားျဖင့္   ခ်င္းတို႔၏အမည္ေရွ႕တြင္ သုံးစြဲသည့္စကားလုံးဟု ေတြးထင္စရာျဖစ္ ေသာ္လည္း ကိုယ့္အမ်ဳိးအႏြယ္ကို ေစာင့္ထိန္း တတ္ေသာစိတ္ဓာတ္၊ ကိုယ္ပိုင္ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့စ႐ိုက္ေတြကို ေလးစားျမတ္ႏိုးတတ္ေသာ စိတ္ဓာတ္၊     အမ်ဳိးသားအက်ဳိးစီးပြားကို ေစာင့္ထိန္းတတ္ေသာစိတ္ဓာတ္ႏွင့္ အမ်ဳိး ဂုဏ္၊ ဇာတိဂုဏ္၊ ထိပါးေစာ္ကားမခံတတ္ေသာ စိတ္ဓာတ္တို႔ရွင္သန္ေစမည့္ အေျခခံေကာင္း ေတြကို အတိုင္းအတာတစ္ခုထိ တည္ေဆာက္ ႏိုင္ခဲ့ေပသည္။ ခ်င္းတို႔သည္  မ်ဳိးႏြယ္စုအသြင္ သဏၭာန္ အမ်ဳိးမ်ဳိးကြဲေနၾကေသာ္လည္း ခ်င္းသည္ တစ္ခုတည္းေသာ ခ်င္းသာျဖစ္သည္ ဟု ခံယူက်င့္သုံးေနၾကျခင္းပင္ျဖစ္ေပသည္။

မွီျငမ္းကိုးကား

-တိုင္းရင္းသားယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ဓေလ့ထုံးစံ (ခ်င္း)၊ ရခိုင္ပုံေသဝတၴဳမ်ား(ပထမတြဲ)                  ဦးစကၠိႏၵ၊     ဝိေသသတိုင္းသမိုင္းအစ                                သိန္းေဖျမင့္၊ အ႐ႈိခ်င္း(သို႔)ေျမျပန္႔ခ်င္း  နီၿငိမ္း(အညာတကၠသိုလ္)၊ ႏိုင္ငံ့ဂုဏ္ရည္ (၈၂/ဝ၆)၊ ရခိုင္ေဒသမွေတာင္ဇလပ္ပန္း ရနံ႔သင္းတဲ့  ေမာင္ေမာင္ေက်ာ့(ပလက္ဝ)၊ ႏိုင္ငံ့ဂုဏ္ရည္(၁ဝဝ/ဝ၇)၊ ခ်င္းတိုင္းရင္းသား တို႔၏ လူ႔အမူအရာအခ်ဳိ႕၊ အ႐ႈိခ်င္းလူမ်ဳိး သမိုင္း ဆလိုင္းဒါဝိဒ္။

ေမာင္ေမာင္ေက်ာ႕(ပလက္ဝ)

No comments:

Post a Comment

Blog Archive

Recent Post