Latest News

World News
Interview

News

Crime

Education

Gov

Recent Posts

Friday, August 16, 2019

ပညတ္ မွာရပ္ - ဒုကၡပတ္ တဲ႔ ကမာၻ


အခန္း ( ၈ )

ပညတ္ မွာရပ္ - ဒုကၡပတ္ တဲ႔ ကမာၻ

မိမိတို႕သည္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ မ်ားသာ ျဖစ္ၾကကုန္သည္ ဟု - အပီအျပင္ ခံယူထားၾကပါေသာ္လဲ ေရႊျမန္မာ မ်ားမွာ - ကမာၻသူ ကမာၻသား မ်ားစြာ နည္းတူ ပညတ္ကို လဲ မပါယ္သတ္ ႏိုင္ -ပရမတ္ကို တကယ္မကပ္ ႏိုင္ - သာမန္ ပုထုဇဥ္ေတြအျဖစ္ -ေန႔စဥ္-အမွဳအခင္းမ်ားကို ရင္ဆိုင္- ျငင္းခုန္ရန္ေစာင္- ပညတ္ခ်င္း ထပ္ - ဒုကၡပတ္လုိ႔ေပ်ာ္ၾကရွာပါတယ္။ႏိုင္ငံေတာ္ဆုိသည္မွာ - လူထုေခါင္းေဆာင္ဆုိသည္မွာ - အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ ဆုိသည္မွာ ။ ျပည္ေထာင္စု တုိင္းရင္းသားမ်ားဆုိသည္မွာ ။ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရး-ပါတီႏိုင္ငံေရးဆုိသည္မွာ အဲလုိ စကားေတြရဲ႕ အဓိပၸါယ္မ်ားကို ဖက္တဖက္ဆီ ရပ္လုိ႔ အေျဖရွာတတ္ၾကပါတယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေက်ာက္ရုပ္ေနရာက်ေရး - လူတိုင္းၾကိဳက္ ႏိုင္ငံေတာ္ အလံျဖစ္ေရး။ ပါတီဦးပိုင္ေရး ။ ပါတီလုိဂိုမူပိုင္ေရး ။ သမဂၢမ်ား မူပိုင္ေရး ။ တိုင္းရင္းသားအထူအပါး။နယ္ေျမအပိုင္းအျခားသတ္မွတ္ခ်က္မ်ား အျပီးအျပတ္သတ္မွတ္ေရး ။ ႏိုင္ငံတကာဆုမ်ား ျမန္မာအမွဳမ်ားကို ပူးတြဲစဥ္းစားေရး ။ ေခါင္းေပါင္းကိုဘယ္ညာခ်ရန္အေရး - အလံေပၚက ငွက္အမ်ိဳးအစားၾကယ္အေရအတြက္ မ်ားကို စဥ္းစားေရး စသျဖင္႔ ပညတ္ျခင္း က႑မွာ ႏိုင္ငံတကာထက္ ေနာက္က်သည္ မဆိုသာေပ။

ကမာၻ႕သမို္င္း လူ႔ သမိုင္း သကၠရာဇ္ရထား က တေရြ႕ေရြ႕ ေရွ႕ကို သာ သြား ။ေနာက္ေၾကာင္းျပန္မလွည္႔ အားပါ ။ အမွဳမဲ႔ အမွတ္မဲ႔ မဟုတ္ပဲ ၂၀ ရာစုတခုထဲ ပိုင္းဆစ္သရုပ္ခြဲၾကရင္ေတာင္ မေ၀းလွေသးတဲ႔ ကမာၻစစ္ၾကီးေတြ မျဖစ္ခင္နဲ႔ ျဖစ္ျပီး ၾကား ထဲမွာ ႏိုင္ငံမ်ားစြာေပ်ာက္ကြယ္သြားတယ္ ။ႏိုင္ငံ မ်ားစြာျဖစ္ထြန္း လာ တယ္ဆုိတာ ေမ့ပစ္လိုက္ဖို႔ မသင့္ၾကဘူး ။ စနစ္တခ်ိဳ႕ တိမ္ျမဳပ္။ စနစ္ တခ်ိဳ႕စည္ပြါးလာတာ အရွိတရားပဲ။ တို္င္းျပည္ ေျမပုံမ်ားစြာ တုိင္းျပည္ အလံမ်ားစြာ ေျပာင္းခဲ႔ ပါတယ္။ ေအာ္တုိမန္အင္ပါယာ မရွိေတာ႔။ ျဗိတိသွ် အင္ပါယာေန၀င္ခဲ႔။ ဆုိဗီယက္ျပည္ေထာင္စုၾကီးသည္ မဟာရုရွားတုိ႔အဖုိ႔ အတိတ္က လြမ္းေမာဘြယ္ ။ယူဂိုစလားဗီးယား ေျမပုံသည္ ဆဗ္လူမ်ိဳးတုိ႔ဧ။္ေပ်ာက္ဆုံးသြားေသာအိမ္မက္ပန္းခ်ီ တခ်ပ္မွ်။ ကိႏၵရီေခ်ာင္းျခား ျပဇာတ္ကသလို အေရွ႕ဂ်ာမဏီ အေနာက္ဂ်ာမဏီ ျပည္ေထာင္ ၂ခု လည္း ခုေတာ႔ ဇာတ္ေပါင္းခန္း ကားလိပ္ခ်ခဲ့ၿပီ။ ၀ါဒ ၂ခု လုယက္ျခင္းဒဏ္မွ လြတ္ကင္း ။ တခါျဖင္႔ ဖယ္ဒေရး ရွင္း ႏိုင္ခဲ႔ျပီ။ ။အသက္ၾကီးၾကီး ဒတ္ခ်္ အဖုိးၾကီး ေတြေခၚခဲ႔ၾကေသာ သူတုိ႔အဖႏိုင္ငံေတာ္ ေဟာ္လန္ဟာ အခု ႏိုင္ငံတကာမ်က္ႏွာစာမွာ တရားမ၀င္ႏိုင္ေတာ႔ ။ ဒီရာစုခြင္မွာ သူဟာ ၁၂ျပည္ေထာင္စား -နယ္သာလင္ ။ တရား၀င္ျပင္ဆင္ပညတ္ခဲ႔ျပီးျပီ ။
ငယ္ငယ္က ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ပထ၀ီမွာ က်က္မွတ္ခဲ႔ရတဲ႔ သီဟုိ ( အဂၤလိပ္အသံ စီလုံ ) ကို ခုေခတ္ခေလးေတြ မ်ား သြား - မေမးေလလင္႔။ စီလုံ ဆုိ သူတုိ႔ မသိ ။ သီရိလကာၤ ဆုိမွ သိေတာ႔မည္ ။ခမာရီပတ္ဘလစ္( Khmer Republic) ရယ္လုိ႔ ၁၉၇၀ေလာက္မွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးလုံႏိုးတုိ႔ က အေမရိကန္မစမွဳ နဲ႔ ၅ႏွစ္ေလာက္ ပညတ္ခြင္႔ ရလိုက္တယ္။၁၉၇၆ က်ေတာ႔ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးလုံႏို္းထြက္ေျပး။ အဓိပတိ မင္းသားၾကီး သီဟာႏုကို အနားေပး။ ခမာနီေတြတန္ခိုးထြားတဲ့ အခိုက္ သုံးႏွစ္တျဖတ္( ၁၉၇၆ -၇၈ ) ဒီမိုကရက္တစ္ကမ္ပူးျခား ( Democratic Kampuchea)ျဖစ္သြား လိုက္ရတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ ပိုေပါ႔ အစြမ္းနဲ႔ ခမာေတြ နီခ်ိန္ခဏ တုိင္းျပည္လဲ လူသတ္ကြင္းထဲက် ( Killing Field ) ခဲ႔ဖူးတယ္။ ခုေတာ႔ ကေမာၱဒီးယား လုိ႔ေခၚမွ ခေလးေတြ သိၾကေတာ႔မယ္။

အာဖရိကမွာလည္း ပညတ္ဒုကၡ သိတ္ထူးလွတာမဟုတ္ဘူး။ စစ္ၾကီးျပီးေတာ႔ -ဆူဒန္- ေမာ္ရိုကို - တူနီးရွား -ဂါနာ အဲသလို တုိင္းျပည္အသစ္ေတြ ေျမပုံဆြဲၾက။ တက္တက္ၾကြၾကြ သူတုိ႔ေနရာ႒ါနေတြကို ႏိုင္ငံအသစ္ နံမည္အသစ္ အလံအသစ္ ေတြေပးလုိ႔ ႏိုင္ငံ ေပါင္း ၃၀ေတာင္ အသစ္ေပၚလာပါရဲ႕ ။ ငဲ့ၾကည့္ရင္ သူ႔အရင္ကေတာ႔ အဂၤလိပ္ျပင္သစ္ဘယ္ဂ်ီယံ အဲလုိ ႏိုင္ငံၾကီးေတြလက္ခုတ္ထဲက လုိနီနယ္ေတြျဖစ္ခဲ႔ၾကတာေပါ့။ တကယ္ အရွိတရားက ဒီေျမ ဒီေရ ဒီလူေတြ ပါ။ အေျခအေနေျပာင္းလုိ႔သာ နံမည္ေျပာင္းအလံေျပာင္းကုန္ၾကရတာ။
ခုလို ႏိုင္ငံအသီးသီးရလာၾကေတာ႔လဲ ေအးျပီလား ေမး- မေအးပါ။ေနာက္ထပ္ ေျမအသစ္ နံမည္အသစ္ အလံအသစ္ ၀ါဒ အသစ္အတြက္ တိုက္ခိုက္ေနၾကတုန္းပါပဲ။

အင္တာနက္မွာ ( Conflicts in Africa ) အာဖရိက ပဋိပကၡမ်ား ဆုိျပီး ဂူဂဲလ္ေခါက္လိုက္တာနဲ႔ ႏိုင္ငံ ၅၀ ေလာက္ စစ္ပြဲ ၅၀ ဆုိရမေလာက္ ထြက္က်လာမွာပါ။ လြတ္လပ္ခ်င္ၾကလို႔။ ခြဲေနခ်င္ၾကလုိ႔။ သူ႔အယူ၀ါဒ တခုထည္း ျပန္႔ခ်င္လုိိ႔ ။ အေၾကာင္းမ်ိဳးစုံ ပညတ္မ်ိဳးစုံခ်င္ၾကတာေပါ႔။

လူသားေတြရဲ႕ ဘ၀မွာ တကယ္မဟုတ္ေပမယ္႔ ဒီပညတ္ ျပ႒ါန္းခ်က္ေတြ ဟာ တကယ္ပဲ အေရးၾကီးတယ္ ဆုိတဲ႔အေၾကာင္း ပါေမာကၡ ဟာရာရီက ျပင္သစ္က ထုတ္လုပ္တဲ႔ ပ်ဴးဂ်ိဳး ( Peugeot ) ဆုိတဲ႔ ကားအမ်ိဳးအစားတခုနဲ႔ ဥပမာေပးပါတယ္။ ကားေခါင္းထိပ္မွာ လူကိုယ္- ျခေသၤ႔ေခါင္း လုိဂို အရုပ္ေလးတရုပ္တပ္ထားတဲ႔ ကားအမ်ိဳးအစားေပါ႔။
အဲဒီ အရုပ္ရာဇ၀င္က ဂ်ာမဏီ ေရွးေဟာင္းဂူတခုထဲကေန ရထားတာ။ ကာဗြန္နည္းနဲ႔ သူ႔ သက္တမ္းကုိစစ္ေဆးၾကည္တာမွာ ေရွးေဟာင္းဆင္စြယ္နဲ႔လုပ္ထားတဲ႔ ႏွစ္ ၄ေသာင္းေလာက္က အရုပ္ေလးဆုိပဲ ။
ထိုးဇာတ္ထဲက အစြမ္းရွိတဲ့ အေကာင္ေလးပါပဲ။
ဒီလုိဂိုနဲ႔ ပ်ဴးဂ်ိဳး ကားေတြ စထုတ္တာ ၁၈၉၀ေလာက္ကတည္းက။ ပ်ဴးဂ်ိဳး နံမည္ ဘယ္ေလာက္ခိုင္လဲဆို တကမာၻလုံးမွာ ရွိ ရွိသမွ် ပ်ဴးဂ်ိဳးကားေတြကို ဖ်က္ဆီးပစ္လုိက္ပါေစ။ ထုတ္လုပ္သမွ် စက္ရုံေတြအကုန္ုလုံးကိုလဲ ဖ်က္ဆီး ေဖ်ာက္ပစ္လုိက္ပါေစ။ ရွိ ရွိသမွ်၀န္ထမ္းအင္ဂ်င္နီယာအားလုံး အသက္မရွင္နဲ႔ဦး။ ပ်ဴးဂ်ိဳး ကားနံမည္ ကက်န္ေနေသးတယ္။ တန္ဖိုးရွိေသးတယ္။ နံမည္ဟာ အေကာင္အထည္ မရွိေပမယ္႔ က်န္ေနမယ္။ တကယ္ရုပ္၀တၱဳ မဟုတ္ေပမယ္႔ က်န္တယ္။ ပိုက္ဆံတတ္ႏိုင္လို႔ ကားေတြ ျပန္ထုတ္ရင္ ထုတ္ခဲ့ရင္ ျပန္ထုတ္ခြင့္ ရွိတယ္။
သူ႕ကို တကယ္ေဖ်ာက္ဖ်က္ခြင္႔ရွိတာ တကယ္အမိန္႔ရ တရားသူၾကီးပဲတဲ႔။ တရားသူၾကီးကသာ လုံေလာက္တဲ႔ အေၾကာင္းနဲ႔ တရားရုံးမွာ ပ်ဴးဂ်ိဴး နံမည္ကို ျပန္လည္ရုတ္သိမ္းလိုက္တယ္လို႔ အမိန္႔ခ်တာနဲ႔ တျပိဳက္နက္ထဲ- တဆက္တည္း ပ်ဴးဂ်ိဴးဆုိတဲ႔ နံမည္ဟာ လူေတြၾကားမွာ ပ်က္ျပယ္သြားသ တဲ႔။ စက္ရုံေတြ က်န္ေနပါေစ။ ပ်ဴးဂ်ိဴး ကားေတြလဲ ကမာၻအႏွ႔ံ က်န္ေနပါေစ။ ပ်ဴးဂ်ိဳးစက္ရုံ၀န္ထမ္းနဲ႔ အလုပ္သမားေတြ ကုမၸဏီအၾကီးအကဲေတြ ရွယ္ယာရွင္ေတြ ေငြေၾကးဓနေတြ အကုန္ ဒီအတိုင္းရွိေနပါေစ။ ပ်ဴးဂ်ိဳး ဟာ ပ်က္ျပယ္ ။အသက္မ၀င္ အသက္ မရွိေတာ႔ဘူးလုိ႕ လူသားေတြက နားလည္ၾကတယ္။ လက္ခံေပးၾကပါတယ္တဲ႔။ ဒါကို ဥပေဒမွာ legal Fiction လုိ႔ေခၚပါသတဲ႔။ ပညာရွင္ေတြ ပါးစပ္မွာေတာ႔ ဒါကို imagined realities, ( စိတ္ကူးအမွန္တရား ) social constructs လူမွဳ ျပ႒ါန္းခ်က္မ်ား fictions စိတ္ကူးထဲက အမွန္တရားေတြေပါ႔။ ဒီလုိ တကယ္မရွိတဲ႔ နံမည္ေတြကို တကယ္ရွိသေယာင္တန္ဖုိးထား ယုံၾကည္တတ္တာ လူေတြမွာပဲ တတ္ႏိုင္လုပ္ႏိုင္တဲ႔ မဟာအရည္အေသြးတခု အလုပ္တခုလုိ႔ဆုိပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔လဲ ႏိုင္ငံေတာ္။ ေျမပုံ။ အလံ ။ ဘာသာ ။ ၀ါဒ။ ဘဏ္ ။ ေကာ္ပုိေရးရွင္း ။ ဥပေဒေတြဟာ တကယ္မရွိေပမယ္႔ ရွိသေယာင္ျဖစ္ျပီး အားေကာင္းခုိင္မာၾကရတာ ပဲတဲ႕။
ခရစ္ယာန္ ဘုန္းေတာ္ၾကီးတပါး ဆီက ေပါင္မုန္႔နဲ႔ ၀ိုင္ ကို ခရစ္ေတာ္ရဲ႕ ေသြးသားအျဖစ္တန္ဖုိးထားႏိုင္တာ ဒီလုိယုံၾကည္မွဳမ်ိဳးပဲတဲ႔။ဒီလုိယုံၾကည္မွုနဲ႔ လူသန္ေပါင္းမ်ားစြာ စုစည္းတည္ေဆာက္ႏိုင္ၾကတာ တဲ႔။
ဒါေၾကာင္႔ နံမည္သာ ကြဲတာ။ ဂ်ာမဏီ အေရွ႕အေနာက္ မေပါင္းခင္ကလည္း ဒီလူေတြ ဒီအေဆာက္အဦေတြ ဒီေျမဒီေရေတြပဲ။ ေပါင္းၾကမယ္လုိ႕ မေျပာခင္ ဘာလင္တံတုိင္းတဖက္နဲတဖက္ဆီဟာ မေခၚႏိုင္မေျပာႏိုင္။ေပါင္းခ်င္ အတူေနခ်င္လုိ႔ ေက်ာ္တက္ရင္း ပစ္သတ္ခံခဲ႔ရတာ အႏွစ္ ၆၀ မွာ လူ႔အသက္ ေသာင္းဂဏန္းေလာက္ေတာင္ရွိမယ္ထင္ပါရဲ႕ ။ တ၀ါဒ တဘာသာစီေနခဲ႔တာ ႏွစ္၆၀ မေခၚႏိုင္မေျပာႏိုင္ ရန္သူၾကီးေတြေပါ႔။ျပန္ ေပါင္းစည္းခဲ႔ၾကတဲ႔ အခ်ိန္က စလုိ႔ အေရွ႕အေနာက္ ၂ ႏိုင္ငံက လူေတြ ေန႔ခ်င္းညခ်င္းပဲ ညီရင္းအကိုျပန္ျဖစ္ၾကရျပန္တယ္။ လူေတြဟာ အဲလုိ သမုတိပညတ္ေတြရဲ႕မာယာမွာ သာယာတဲ႔အခါ သာယာ။
မညွာတာတဲ႔အခါ မညွာတာ။
ဟာရာရီ ရဲ႕ အေမးအေျဖေတြကို ၂ေနရာ ၃ေနရာ ကြ်န္ေတာ္ နားေထာင္ျပီးတဲ႔အခ်ိန္အထိ သူဟာ ဆရာၾကီး ဂုိအင္ကာ ရဲ႕ ေက်ာင္းသားျဖစ္ခဲ႔ဖူးတယ္ဆုိတာ ကြ်န္ေတာ္မသိေသးပါဘူး။ ထင္ေယာင္ထင္မွား အရွိတရား( fictional entities ) တကယ္႔ အရွိတရား ( reality entities ) ဆိုတဲ႔ သူ႔ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာမွဳေတြက အေရွ႕တုိင္းဆန္သလုိပဲ။ ဗုဒၶတရားသရုပ္ခြဲ ေတြနဲ႔ နီးတယ္လုိ႔ပဲ စိတ္ထဲမွာ ေတြးေနမိတုန္းပါ။ သူ႔အေၾကာင္းကို ရွာဖတ္လိုက္ေတာ႔မွာ ဒီဂ်ဴးပါေမာကၡတေယာက္ ဟာ ပညတ္ ပရမတ္တရားကို ကုိယ္႔ထက္ ေၾကညက္တယ္လုိ႔ သေဘာေပါက္လာပါတယ္။

ခြန္ဆုိင္း ( ၁၆- ၀၈-၂၀၁၉ )

Wednesday, August 14, 2019

၁၀ ႏွစ္၊ အႏွစ္ ၂၀ အတြင္းမွာပင္ ရာသီဥတုု ေျပာင္းလဲမႈသည္ ျမန္မာႏိုုင္ငံအေပၚ ဆိုး၀ါးစြာ ထိခုိက္ေစပါလိမ့္မည္


ေနာင္ႏွစ္ ၁၀၀၊ ႏွစ္ ၅၀ မွသာ မဟုုတ္ဘဲ ေနာင္ ၁၀ ႏွစ္၊ အႏွစ္ ၂၀ အတြင္းမွာပင္ ရာသီဥတုု ေျပာင္းလဲမႈသည္ ျမန္မာႏိုုင္ငံအေပၚ ဆိုး၀ါးစြာ ထိခုိက္ေစပါလိမ့္မည္။ (English below)

ကမာၻ႔အပူခ်ိန္မ်ား ျမင့္တက္လာျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို အျခားႏိုုင္ငံမ်ားႏွင့္စာလွ်င္ ျမန္မာႏိုုင္ငံ ပိုုမိုုေတြ႔ႀကံဳလာရမည္ ျဖစ္သည္။ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္လာၿပီး ကမ္းရိုုးတန္းေဒသမ်ား ေရလႊမ္းမိုုးခံရမည္။ ရာသီဥတုု ျပင္းထန္ျခင္း၊ မိုုးေခါင္ေရရွားျခင္း၊ ေရႀကီးျခင္း (၂၀၁၅ ခုုႏွစ္တုန္းကကဲ့သိုု႔) ႏွင့္ ဆိုုင္ကလုန္း မုုန္တိုုင္းမ်ား (နာဂစ္မုုန္တိုုင္းကဲ့သိုု႔) လည္း မၾကာခဏျဖစ္ပြားလာမည္။ မုုတ္သုုန္မိုုးသည္ ခန္႔မွန္းမရေအာင္ ျဖစ္ၿပီး စိုုက္ပ်ိဳးေရးအတြက္ မ်ားစြာ အခက္ေတြ႔ေစမည္။

ျမန္မာႏိုုင္ငံ၏ ေဒသအမ်ားစုုတြင္ မခံမရပ္ႏိုုင္ေအာင္ ပူျပင္းလာလိမ့္မည္။ ယခုုအခါ ျမန္မာႏိုုင္ငံတြင္ အပူခ်ိန္ အလြန္အမင္းျဖစ္ေသာေန႔ရက္ တစ္ႏွစ္လွ်င္ ၁၀ ရက္ခန္႔သာ ႀကံဳရေသးသည္။ ကမာၻတစ္၀ွမ္းရွိ အစိုုးရ အသီးသီးက ရာသီဥတုု ေျပာင္းလဲလာမႈကိုု တြန္းလွန္ရန္ ယခုုခ်က္ခ်င္း ထိေရာက္စြာ ေဆာင္ရြက္သည့္တုိင္ ဤရာစုုႏွစ္အကုန္တြင္ ျမန္မာႏိုုင္ငံ၌ အလြန္အမင္း ပူျပင္းေသာရက္ေပါင္း တစ္ႏွစ္လွွ်င္ ၂၀၀ ေက်ာ္ ခံစားရႏိုုင္သည္။ ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးမယူ မေဆာင္ရြက္ျခင္း မရွိပါက (ထိုသုိ႔ ျဖစ္ႏိုုင္ေျခက ပိုမ်ားေနသည္) မ်ားမၾကာမီတြင္ ျမန္မာႏိုုင္ငံသည္ အသက္အႏၲရာယ္ ဆံုး႐ံႈးႏုိင္ေစေလာက္ေသာ အပူဒဏ္ကိုု ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုုင္း လေပါင္းမ်ားစြာ ႀကံဳေတြ႔ရေတာ့မည္ ျဖစ္ပါသည္။

ျမန္မာႏိုုင္ငံသည္ ကမာၻတစ္၀ွမ္းလံုုးတြင္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး အတြက္ ဦးေဆာင္ဦးရြက္ ျပဳသင့္ပါသည္။ ကမာၻတစ္၀ွမ္းက ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ ေရွ႕ဆံုုးက ပါ၀င္ကာ ရာသီဥတုု ေျပာင္းလဲမႈကိုု ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုုင္ရန္ စြမ္းစြမ္းတမံ ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း အေရးဆိုုသင့္ပါသည္။

ျပည္တြင္း၌လည္း အစိုုးရအဖြဲ႔က ျပဳလုုပ္သမွ် ဆံုုးျဖတ္ခ်က္မ်ား အားလံုုးတြင္ ရာသီဥတုု ေျပာင္းလဲမႈႏွင့္ ပိုုမိုု စိမ္းစိုုေသာ အနာဂတ္ကိုု အျမဲတေစ ထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္ပါသည္။ ထိုု႔ျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ သစ္ေတာမ်ား၊ ကမ္းရိုုးတန္းႏွင့္ ထူးျခားစံုုလင္ေသာ ဇီ၀မ်ိဳးကြဲမ်ားကိုု ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ျခင္း၊ ေမာ္ေတာ္ကားအသံုုးျပဳမႈ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းႏွင့္ ၿမိဳ႕ျပ စီမံကိန္း ေရးဆြဲရာတြင္ အမ်ားျပည္သူ ပိုု႔ေဆာင္ဆက္သြယ္ေရးကိုု ဗဟိုုျပဳျခင္း၊ ပိုမိုစိမ္းစိုုေသာ ၿမိဳ႕ျပမ်ား တည္္ေဆာက္ျခင္းႏွင့္ သန္႔စင္ေသာ စြမ္းအင္ သံုုးစြဲမႈကိုု ျမွင့္တင္ျခင္း အစရွိသည္တုိ႔ကို ေဆာင္ရြက္ၿပီး အျခားႏုိင္ငံမ်ား စံနမူနာျပဳႏုိင္သည့္ ႏုိင္ငံတစ္ခု ျဖစ္လာသင့္ပါသည္။

သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကိုု ထိန္းသိမ္းျခင္းႏွင့္ ရာသီဥတုု ေျပာင္းလဲလာမႈအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ျခင္းတုုိ႔သည္ တုိင္းသူျပည္သား အားလံုုးကိုု စည္းလံုုးညီညြတ္ေစသည့္ အေၾကာင္းတစ္ရပ္ ျဖစ္သင့္ပါသည္။ ဤသည္မွာ ယခုုလက္ရွိတြင္ မိမိတိုု႔ ႏိုုင္ငံအေနျဖင့္ ရင္ဆိုုင္ေနရသည့္ အေရးအႀကီးဆံုုးေသာ အေရးကိစၥပင္ ျဖစ္ပါသည္။

Climate change will have a devastating impact on Myanmar. Not just in a 100 years or 50 years but in the 10-20 years to come.

More than almost any other country in the world, Myanmar will be negatively affected by rising global temperatures: sea levels with rise, inundating coastal cities; extreme weather, including drought, floods (as in 2015) and cyclones (like Nargis) will become far more common; and the Monsoon rains will become unpredictable, making agriculture impossible.

Most of Myanmar will also become unbearably hot. Today, Myanmar faces perhaps 10 days of extreme heat. Even if governments around the world now take strong action to combat climate change, Myanmar by late this century will still face over 200 days of extreme heat a year. If no strong action is taken (which is likely) Myanmar will face many months of deadly heat every year very soon.

Myanmar should be a global champion in the fight to protect the environment. At global forums it should take the lead in demanding aggressive action to limit climate change.

At home, every decision the government takes should be informed by climate change and the need for a greener future. And it should set an example for others to follow, by safeguarding its forests, coastlines and unique biodiversity; restricting car use and placing public transport at the centre of urban planning; building greener cities and promoting clean energy.

Protecting the environment and preparing for climate change should be the issue uniting all peoples in Myanmar. It is by far the most important issue facing the country.

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဘာေတြ ျဖစ္ခဲ့လဲ (၁)


(၁) လွ်မ္းလွ်မ္းေတာက္ စံျပ လူသား

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကုိ ကၽြန္ေတာ္ ပထမဆုံး စတင္ ေတြ႕ဖူးခဲ့သည့္ အခ်ိန္က ၂၀၁၂ ႏူိ၀င္ဘာလအတြင္း က ျဖစ္သည္။ ရာသီဥတု ၏ အထုအေထာင္း ကုိ ကာလၾကာျမင့္စြာ ခံခဲ့ရျပီးေသာ္လည္း မျပဳမျပင္ပဲ ထားခဲ့သျဖင့္ အုိေဟာင္းေနျပီ ျဖစ္ေသာ သူမ၏ အမွတ္ (၅၄) တကၠသုိလ္ရိပ္သာ လမ္း အိမ္တြင္ ျဖစ္သည္။ သူမက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ား အျပည့္ႏွင့္ ျဖစ္ေနသည္ကုိ မ်က္ႏွာတြင္ အတိုင္းသား ျမင္ေနရသည္။ ဘာရက္ အုိဘာမား၊ ဟီလာရီ ကလင္တန္၊ မၾကာေသးမီကမွ အေမရိကန္ သံအမတ္ၾကီး အျဖစ္ လ်ာထား ထားသည့္ ဒါးရက္ မစ္ခ်ဲလ္ ႏွင့္ အတူ ကၽြန္ေတာ္ပါ စားပြဲ၀ုိင္းတခုတြင္ အတူ ၀ုိင္းထုိင္ ျဖစ္ခဲ့ၾကသည္။ ထုိအခ်ိန္က သူမသည္ အသက္ ၆၇ ႏွစ္ အရြယ္ ျဖစ္ျပီး သူမ၏ ရွည္လ်ားေသာ ဆံပင္ထက္တြင္ ပန္းတပြင့္ ပန္ထားျပီး က်က္သေရ ကၠဳေျႏၵ အျပည့္ႏွင့္ အေတာ္ကုိ တင့္တယ္လွေပသည္။ သူမ၏ ေက်ာက္ဘက္ရွိ စာအုပ္စင္ေပၚတြင္ အေတာ္ေဟာင္းႏြမ္းေနျပီ ျဖစ္ေသာ စာအုပ္မ်ား ထံ ကၽြန္ေတာ္ မ်က္စိေရာက္သြားခဲ့သည္။ သူမအဖုိ႕ အတင္းအက်ပ္ အက်ယ္ခ်ဳပ္ျဖင့္ ခ်ဳပ္ေနွာင္ခံထားရသည့္ ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္ခု ခန္႕ရွိခဲ့မည့္ ကာလမ်ား အတြင္း အဆုိပါ စာအုပ္မ်ားႏွင့္သာ အေဖၚလုပ္ေနရရွာေပလိမ့္မည္ဟု လည္း ေတြးလုိက္မိျပန္သည္။ နံရံေပၚရွိ ဓါတ္ပုံထဲမွ မဟတၱမ ဂႏၵီၾကီးက ရင့္က်က္သည့္ အျပဳံးျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ကို စုိက္ၾကည့္ေနေပသည္။

အဆုိပါ ေတြ႕ဆုံခဲ့မႈတြင္ ပါ၀င္ခဲ့သည့္ လူသုံးဦးက သူတုိ႔ ဘ၀တြင္ ေအာင္ျမင္မႈ ဒီေရမ်ား အျမင့္ဆုံးသုိ႕ တက္ေနခဲ့သည့္ အခ်ိန္မ်ားကုိ ပုိင္ဆုိင္ေနၾကသူမ်ားဟု ဆုိက မွားမည္မထင္ေပ။ အုိဘာမားသည္ ဒုတိယ အၾကိမ္ သမၼတ သက္တမ္းကုိ ျပန္လည္ ရရွိကာစလည္း ျဖစ္သည္။ ဟီလာရီ ကလင္တန္သည္လည္း လာမည့္ သမၼတေရြးေကာက္ပဲြတြင္ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပဳိင္ရန္ စတင္ ျပင္ဆင္ေနသည့္ အခ်ိန္လည္း ျဖစ္သည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္လည္း ၂၀၁၀ တြင္အက်ယ္ခ်ဳပ္မွ လြတ္ေျမာက္ခဲ့ျပီး ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပဲြ တြင္ သူမ၏ ပါတီမွ ေတာင္ျပဳိကမ္းျပဳိ အႏူိင္ရရွိခဲ့ျပီး လႊတ္ေတာ္အမတ္ ျဖစ္လာကာစ လည္း ျဖစ္သည္။ မၾကာမီကာလ ကပင္ လူစုလူေ၀း ျပဳလုပ္ျခင္းကုိ တရားမ၀င္ဟု သတ္မွတ္ထားေသာ ႏူိင္ငံတခု တြင္ သမၼတ အုိဘာမား ၏ ေမာ္ေတာ္ကားတန္းကုိ လူအမ်ားက လမ္းေဘး၀ဲယာမွ ေသာင္းေသာင္းဖ်ဖ် ၾကဳိဆုိခဲ့ၾကသည္ကုိ ေတြ႕ခဲ့ရသည္။ ေနာက္ပုိင္းတြင္ အုိဘာမားသည္ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ထဲတြင္ မိန္႕ခြန္း ေျပာၾကားမည္လည္း ျဖစ္သည္။ တုိင္ျပည္ကား သူအေပၚ အုပ္မုိးထာေသာ အ၀တ္စၾကီးတခုကုိ ဆဲြမတင္လုိက္သလုိ မ်ဳိး ခံစားေနရပုံရွိသည္။

သူမက လႊတ္ေတာ္ထဲတြင္ သူမ၏ ပါတီ ျဖစ္ေသာ အမ်ဳိးသား ဒီမုိကေရစီ အဖဲြ႕ခ်ဳပ္၏ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကုိ ဂုဏ္ယူ၀င့္ၾကြားစြာ ေျပာျပေနသည္။ စစ္တပ္၏ အကဲစမ္းလာမႈမ်ားကုိ ရင္ဆုိ္င္ခဲ့ရပုံ ႏွင့္ လႊတ္ေတာ္၏ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကုိ ေလ့လာသင္ယူေနရပုံမ်ားကိုပါ ရွင္းျပခဲ့ျပန္သည္။ ဤသည္ကလည္း သူမ တည္ေဆာက္ခ်င္ခဲ့သည့္ ဒီမုိကေရစီ ယႏၱယား၏ မူလီ ႏွင့္ မူလီေခါင္းမ်ားလည္း ျဖစ္သည္ဟု ဆုိျပန္သည္။ ႏူိင္ငံေရး အက်ဥ္းသားတဦး အျဖစ္သာမက လြတ္လပ္ေရး ေခါင္းေဆာင္ ေအာင္ဆန္း၏ သမီးလည္း ျဖစ္ေသာ သူမသည္ ျမန္မာျပည္သူတုိ႕၏ က်န္ရွိေနေသးေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ား သုိေလွာင္ထားရာ ဂုိေဒါင္ၾကီး သဖြယ္ ျဖစ္လာခဲ့ရျပီး စစ္အစုိးရအား ဆန္႕က်င္ရင္းက ႏူိင္ငံတကာက က စံထားေလာက္သည့္ လူတဦး ျဖစ္လာသည္။ ဤအခ်က္သည္ပင္ သူမအား အစြမ္းထက္လွသည့္ သေကၤတ တရပ္ ျဖစ္လာေစခဲ့သည္။ သူမကေတာ့ ထုိသုိ႕ ႏူိင္ငံတကာ က စံထားသူတေယာက္ ျဖစ္ခဲ့ရမႈကုိ စိတ္မ၀င္စားေၾကာင္း ႏွင့္ ကၽြန္မသည္ ႏူိင္ငံေရး သမား တေယာက္ ျဖစ္လာေနခဲ့တာေၾကာင့္ပါ ဟု ျဗိတိသွ် ေလယူေလသိမ္း ပါ အဂၤလိပ္ စကား ျဖင့္ အုိဘာမား အား ျပတ္သားစြာ ျပန္လည္ တုန္႕ျပန္ခဲ့သည္။

ေတြ႕ဆုံအျပီးတြင္ အုိဘာမား၏ ယာဥ္တန္းၾကီးကား သူမကုိ ေထာက္ခံရန္ ေရာက္လာသူမ်ားၾကားမွ ေက်ာ္ျဖတ္ကာ ေမာင္းႏွင္ ထြက္ခြာလာခဲ့သည္။ လူမ်ားက သူမ၏ ဓါတ္ပုံ ပုိစတာမ်ားကုိ ကုိင္ေဆာင္ထားခဲ့ၾကသည္ကုိလည္း သတိျပဳမိလုိက္သည္။ “ကၽြန္ေတာ္လည္း ပုိစတာထဲက မ်က္ႏွာ ျဖစ္ခဲ့ဖူးတယ္၊ အခ်ိန္ၾကာလာရင္ေတာ့ ေဟာင္းႏြမ္းသြားရစျမဲပဲေလ” ဟု ကားေနာက္ခန္းတြင္ ထုိင္ရင္း လိုက္ပါလာေသာ အုိဘာမား ေျပာခဲ့သည့္ စကားကုိ ကၽြန္ေတာ္ အမွတ္ရမိခဲ့သည္။

ထုိအခ်ိန္က သူ႕စကားသည္ မျဖစ္ႏူိင္သည္မ်ားကုိ ေရရြတ္ေနသလုိ ယူဆမိခဲ့သည္။ ထုိအခ်ိန္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ဗားကလပ္ ေဟဗယ္၊ လက္ခ်္ ၀ဲလ္ဆာ ႏွင့္ နယ္ဆန္ မင္ဒဲလားတုိ႕ႏွင့္ တတန္းစားတည္း လြန္စြာျမင့္မားေသာ ေနရာတြင္ ရပ္တည္ေနခ်ိန္လည္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ပင္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ တုိင္းျပည္၏ ႏူိင္ငံေရး ဆန္႕က်င္ အုံၾကြမႈၾကီးထဲသုိ႕ ပါ၀င္လာခဲ့ခ်ိန္ကစျပီး သူမသည္ ဖမ္းဆီးခံခ့ဲရသည္၊ အက်ယ္ခ်ဳပ္ ခ်ထားျခင္းလည္း ခံခဲ့ရသည္။ အာဏာရ စစ္အစုိးရ၏ သူမ၏ အသက္ကုိ ရန္ရွာမႈကုိလည္း ေက်ာ္လႊားလြန္ေျမာက္ႏူိင္ခဲ့သည္။ သူမ၏ သတၱိ၊ ဇဲြ၊ ခ်က္က်က် ပုိင္ပုိင္ႏူိင္ႏူိင္ ေျပာဆုိႏူိင္မႈမ်ားေၾကာင့္ ၁၉၉၁ တြင္ ႏူိဘဲလ္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆုကုိ ရရွိခဲ့ျပီး ကမၻာတြင္ အထင္ရွားဆုံး အစုိးရႏွင့္ ဆန္္႕က်င္သူ တဦး ျဖစ္လာခဲ့ရသည္။ “အေၾကာက္တရားသည္သာ ေထာင္အစစ္ ျဖစ္သည္။ စစ္မွန္ေသာ လြတ္လပ္မႈ ဆုိသည္ကား အေၾကာက္တရား မွ ကင္းလြတ္ျခင္းျဖင့္သာ ရရွိႏူိင္မည္” ဟူေသာ သူမ ေရးသားခဲ့သည္မ်ားက လြန္စြာ ေက်ာ္ၾကား လူၾကဳိက္မ်ားခဲ့ရသည္။

သုိ႕ေသာ္ အုိဘာမား ေျပာခဲ့သည္မ်ားက ေရွ႕ကုိ ၾကဳိတင္နမိတ္ဖတ္သည့္အလား ျဖစ္လာခဲ့ရသည္။ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ သူမ၏ ပါတီ အႏူိင္ရရွိခဲ့ျပီးေနာက္ အစုိးရ အဖဲြ႕ထဲတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ပါ၀င္လာခဲ့သည္။ ၂၀၁၆ ဧျပီလမွ စ၍ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ ရာထူးႏွင့္ ညီမွ်သည္ဟု ေျပာ၍ရသည့္ ႏူိင္ငံေတာ္၏ အတုိင္ပင္ခံ ရာထူးကုိ ရယူခဲ့သည္။ ထုိ႕ေနာက္ပိုင္းတြင္ ျမဳိ႕ျပ အခြင့္အေရး မ်ား ႏွင့္ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကုိ ကန္႕သတ္လာခဲ့သည္။ ရုိဟင္ဂ်ာ ဆုိသူ ခုႏွစ္သိန္းခန္႕ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏူိင္ငံထဲ ထြက္ေျပးခိုလႈံခဲ့ရသည့္ ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရး အဖဲြ႕ အေခၚ လူမ်ဳိးေရး သန္႕စင္မႈၾကီး ေပၚေပါက္လာခဲ့ရသည္။

ျမန္မာ သမိုင္းေၾကာင္းသည္ အစိတ္အပုိင္းမ်ားစြာ ဆက္စပ္ေနျပီး ရႈပ္ေထြးေပြလီမႈမ်ား ႏွင့္ ျပည့္ႏွက္ေနသည္ဟု ဆုိရမည္ ျဖစ္သည္။ ျမန္မာေရွးေဟာင္း ဘုရင္ႏူိင္ငံေတာ္မ်ား၏ နယ္နမိတ္သည္လည္း အိမ္နီးခ်င္း ႏူိင္ငံမ်ား၏ အတက္အက် ကုိ လုိက္၍ နယ္ျခားသည္ ေျပာင္းလဲေနခဲ့ျပန္သည္။ ျဗိတိသွ် တုိ႕ ရာစုႏွစ္တခုနီးပါး အုပ္ခ်ဳပ္ခံခဲ့ရျပီး ဂ်ပန္တုိ႕၏ ဆက္လက္သိမ္းပုိက္ျခင္းကုိ ခံခဲ့ရျပီး ေနာက္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္တြင္ လြတ္လပ္ေရးကုိ ရရွိလာခဲ့သည္။ ထုိ႕ေနာက္တြင္ေတာ့ ကမၻာေပၚတြင္ အရွည္ၾကာဆုံးဟု ေျပာ၍ရသည့္ ျပည္တြင္းစစ္ ဒဏ္ကုိ ယခုတုိင္ ခံစားေနခဲ့ရသည္။ ၁၉၆၂ မွစ၍ စစ္တပ္၏ တုိက္ရုိက္ေသာ္၎၊ သြယ္၀ုိက္၍ေသာ္၎ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ ေအာက္သုိ႕ သက္ဆင္းခဲ့ရျပန္သည္။ ၂၀၁၁ ေနာက္ပုိင္းတြင္ မြန္းက်ပ္လာေနေသာ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကုိ တ၀က္တပ်က္ လွစ္ဟေပးလာခဲ့သည္။ တရားမွ်တမႈ ရွိသည္ဆုိယုံမွ် ေျပာ၍ရသည့္ ေရြးေကာက္ပဲြမ်ားကုိ က်င္းပေပးခ့ဲျပီး၊ ႏူိင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ားကုိ ျပန္လႊတ္ေပးခဲ့သည္။ ျမန္မာျပည္သူမ်ားအားလည္း အင္တာနက္ႏွင့္ ထိေတြ႕ခြင့္ေပးခဲ့ျပီး ကမၻာစီးပြားေရး နယ္ပယ္ထဲသုိ႕ ေျခခ်လာခဲ့သည္။ ထုိသုိ႕ ေသာ နည္းျဖင့္ ေပၚထြန္းလာခဲ့ေသာ ေခတ္မွီ ျမန္မာႏူိင္ငံေတာ္ၾကီးသည္ကား ျငိမ္းခ်မ္းေရး အရသာ ကုိေတာ့ ခံစားႏူိင္ခြင့္ မရေသးယုံမက နယ္ျခားေဒသမ်ားကုိပင္ အျပည့္အ၀ ထိမ္းခ်ဳပ္ႏူိင္ျခင္း မရွိခဲ့ေသးေပ။

လွစိုးေ၀
Videos