Latest News

Wednesday, January 25, 2017

အသည္းကင္ဆာ (Liver Cancer)

အသည္းကင္ဆာ (Liver Cancer)

ကၽြႏု္ပ္တို႔ ခႏၶာကိုယ္တြင္းရွိ အသည္း (Liver) သည္ ေဆးဝါးမ်ားႏွင့္ ကိုယ္တြင္းမွ ထြက္လာေသာ အဆိပ္ဓာတ္မ်ားကို ေခ်ဖ်က္ေပးၿပီး အစာေခ်ရည္ကိုလည္း ထုတ္လုပ္ေပးသည္။ ထို႔ျပင္ ေသြးခဲျခင္းအတြက္ အလြန္အေရးပါေသာ အသားဓာတ္မ်ားကိုလည္း ထုတ္ေပးေသာေၾကာင့္ အလြန္အေရးႀကီးေသာအဂၤါ ျဖစ္သည္။

အသည္းတြင္းရွိ ဆဲလ္မ်ားတြင္ ကင္ဆာျဖစ္ပြားျခင္းကို အသည္းကင္ဆာ ဟုေခၚၿပီး Hepatocyte မ်ားတြင္ျဖစ္ေသာ Hepatocellular Cancer မွာ အေတြ႔ရမ်ားဆံုး ျဖစ္သည္။အသည္းတြင္ျဖစ္ေသာ ကင္ဆာမွန္သမွ်ကို အသည္းကင္ဆာဟု မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါ။ အူမႀကီး၊ အဆုတ္စေသာ အျခားကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားမွ ကင္ဆာပ်ံ႕ႏွံ႔၍ အသည္းသို႔ေရာက္ရွိျခင္းကို ပ်ံ႕ႏွံ႔ကင္ဆာ (metastatic cancer) ဟုေခၚသည္။

လကၡဏာမ်ား

ကင္ဆာ၏ အေစာပိုင္းကာလတြင္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို ထင္ရွားစြာ မေတြ႕ရတတ္ေပ။ေရာဂါလကၡဏာမ်ား အေနျဖင့္

– ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း

– ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္း

– ဗိုက္တြင္ အလံုးေပၚျခင္း

– မ်က္စိႏွင့္ အသားမ်ား ဝါျခင္း

– ဝမ္းေရာင္ ျဖဴေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ ျဖစ္ျခင္း

– ကိုယ္အေလးခ်ိန္ သိသာစြာ ေလ်ာ့က်ျခင္း

– အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း

– ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း၊ ေမာပန္းလြယ္ျခင္း တို႔ကို ၾကံဳေတြ႕ရတတ္သည္။

အထက္ပါ လကၡဏာမ်ား ၾကံဳေတြ႔လာရပါက ဆရာဝန္ႏွင့္ ျပသ၍ လုိအပ္ေသာ စစ္ေဆးမႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္သည္။ျဖစ္ပြားရေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ..
အမ်ားအားျဖင့္
– အသည္းေရာင္အသားဝါ ဘီပိုး၊ စီပိုးတို႔ကဲ့သို႔ေသာ အသည္းတြင္း နာတာရွည္ ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္း

– မ်ိဳးရိုးဗီဇေၾကာင့္ အသည္းဆဲလ္မ်ား ပုံမမွန္ျခင္း (gene mutation) တို႔ေၾကာင့္ အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္ရသည္။

ျဖစ္ႏုိင္ေခ်မ်ားသူမ်ား

– ဘီပိုး၊ စီပိုးေသာ နာတာရွည္ အသည္းေရာဂါပိုးရွိသူမ်ား

– အသည္းေျခာက္ေရာဂါရွင္မ်ား

– Hemochromatosis, Wilson’s disease တို႔ကဲ့သို႔ေသာ မ်ိဳးရိုးဗီဇဆိုင္ရာ အသည္းေရာဂါရွိသူမ်ား

– ဆီးခ်ိဳေရာဂါႏွင့္ အရက္ေၾကာင့္မဟုတ္ေသာ အသည္းအဆီဖုံးေရာဂါရွိသူမ်ား

– Aflatoxin (ေျပာင္းဖူး၊ ေျမပဲတို႔မွတဆင့္ ရရွိႏုိ္င္ေသာ) ႏွင့္ ထိေတြ႕ရသူမ်ား

– အရက္အလြန္အကၽြံေသာက္သူမ်ား

– အဝလြန္သူမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားသည္။

စစ္ေဆးမႈမ်ား

အသည္းကင္ဆာရွိမရွိကို သိႏုိင္ရန္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တုိင္ပင္ကာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို စမ္းသပ္ရန္ လိုအပ္သည့္အျပင္

– အသည္း၏ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ား ေကာင္းမေကာင္း သိႏုိင္ရန္ ေသြးစစ္ျခင္း

– တီဗီြဓာတ္မွန္၊ ကြန္ျပဴတာဓာတ္မွန္၊ သံလိုက္ဓာတ္မွန္တို႔ရိုက္ျခင္း

– အသည္းမွ အသားစယူ၍ စစ္ေဆးျခင္း (Liver Biopsy) တို႔ကို ျပဳလုပ္ႏုိုင္ပါသည္။

– စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ၿပီး အသည္းကင္ဆာဟု သိရွိရပါက ေရာက္ရွိပ်ံ႕ႏွံ႔ေနေသာ ေနရာမ်ားကိုလိုက္၍ ေရာဂါအေျခအေနကို အဆင့္ေလးဆင့္ ခြဲျခားသတ္မွတ္ႏိုင္ၿပီး ေနာက္ဆံုးအဆင့္မွာ အဆိုးဆံုးျဖစ္သည္။

ကုသျခင္း

အသည္းကင္ဆာကို ကုသရာတြင္ ေရာဂါအဆင့္၊ လူနာ၏အသက္၊ ခံႏုိင္ရည္ႏွင့္ တခါတရံ လူနာ၏ ေရြးခ်ယ္မႈအေပၚမူတည္ကာ ကုသပံုမ်ား ကြဲျပားျခားနားႏုိင္သည္။

ကုသနည္းမ်ားအေနျဖင့္

– ကင္ဆာျဖစ္ေနေသာ အသည္းအစိတ္အပိုင္းကို ခဲြစိတ္ျဖတ္ထုတ္ျခင္း

– အသည္းအစားထိုးျခင္း

– တီဗီြဓာတ္မွန္အကူအညီျဖင့္ ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားကို ေအးခဲပ်က္စီးေစျခင္း (Cryoablation)

– တီဗီြဓာတ္မွန္အကူအညီျဖင့္ ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားကို လွ်ပ္စစ္သံုး ဖ်က္ဆီးျခင္း

– အက်ိတ္တြင္းသို႔ အရက္ (Pure alcohol) ထိုးသြင္း၍ ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားကို ဖ်က္ဆီးျခင္း

– အက်ိတ္တြင္းသို႔ ကင္ဆာေဆးမ်ား ထိုးသြင္းကုသျခင္း (Chemoembolization)

– ဓာတ္ကင္ျခင္း

– ကင္ဆာအလြန္ဆိုးဝါးေသာအဆင့္တြင္ ေဆးမ်ားသံုး၍ ျပန္႔ပြားမႈကို ထိန္းသိမ္းျခင္း တို႔ကို အသံုးျပဳႏုိုင္ပါသည္။

ကင္ဆာေရာဂါသည္မ်ားတြင္ ဆရာဝန္၏လမ္းညႊန္မႈျဖင့္ နာက်င္မႈကို သက္သာေစသည့္ေဆးမ်ားကို အသံုးျပဳႏုိင္ပါသည္။နာက်င္မႈကို သက္သာေစရန္ အသက္ျပင္းျပင္း ရွဴသြင္းရွဴထုတ္ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ႏွိပ္နယ္ေပးျခင္း၊ အပ္စိုက္ကုသျခင္းႏွင့္ ဂီတသံမ်ားကို နားေထာင္ျခင္းတို႔ကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။

ကင္ဆာေရာဂါရွင္မ်ားအေနျဖင့္

– ကုသမႈနည္းလမ္းမ်ားကို မိမိကိုယ္တိုင္ပါဝင္၍ မွန္ကန္စြာ ဆံုးျဖတ္ႏုိုင္ရန္ ေရာဂါႏွင့္ပတ္သတ္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား၊ ေရာဂါ၏အဆင့္ႏွင့္ ကုသႏုိင္ေသာနည္းလမ္းမ်ား၊ ကုသနည္းမ်ား၏ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္မ်ားကို ေသခ်ာစြာ သိရွိထားသင့္သည္။

– လြန္စြာစိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမသြားေစရန္ မိသားစုမ်ား၊ မိတ္ေဆြမ်ား၏အကူအညီကို ယူသင့္သည္။

– ေရာဂါသည္မ်ားအား စိ္တ္ဓာတ္က်ဆင္းခ်ိန္တြင္ အားေပးႏွစ္သိမ့္ေပးရန္လည္း လိုအပ္သည္။

– ႀကိဳတင္တြက္ဆထား၍ မရႏုိင္ေသာ ေရာဂါအေျခအေနအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ထားျခင္းျဖင့္ အေကာင္းဆံုး ရင္ဆိုင္ေက်ာ္ျဖတ္ႏုိင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

ကာကြယ္ျခင္း

အသည္းကင္ဆာျဖစ္ျခင္းမွ ကာကြယ္ရန္

– အသည္းေျခာက္ေစေသာ အျပဳအမူမ်ားျဖစ္သည့္ အရက္အလြန္အကၽြံေသာက္ျခင္း၊ ဓာတုပစၥည္းမ်ား အသံုးျပဳျခင္းတို႔ကို ေရွာင္က်ဥ္ရမည္။

– အဝမလြန္ေအာင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ထိ္န္းသိမ္းရန္ လိုအပ္သည္။

– အသည္းေရာင္အသားဝါ ဘီပိုးကာကြယ္ေဆး ထိုးထားရမည္။

– အသည္းေရာင္အသားဝါ စီပိုးျဖစ္ေစႏုိင္ေသာ အျပဳအမူမ်ားျဖစ္သည့္ လိင္ဆက္ဆံေဖာ္မ်ားျခင္း၊ ေဆးထိုးအပ္ ေဆးထိုးႁပြန္တစ္ခုတည္းကို မွ်ေဝသံုးစြဲျခင္းတုိ႔ကိို သိရွိေရွာင္က်ဥ္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။

Lei (Healthcare.com.mm သင့္က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ေပး)

Ref: Mayo Clinic

မွတ္ခ်က္။ ။ အထက္ပါအေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပတ္သက္၍ အေသးစိတ္သိရွိလိုပါက Hotline နံပါတ္ ၇၈၈၇ သို႔ Mpt မိုဘိုင္းလ္ဖုန္းျဖင့္ ၂၄ နာရီအခ်ိန္မေရြး ေခၚဆိုျပီး ဆရာဝန္မ်ားႏွင့္ တိုက္ရိုက္တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးႏိုင္ပါျပီ။

Sources: : ေေငြတာရီ

No comments:

Post a Comment